The Seed of The Sacred Fig (2024)
Γράφει η Κάτια Σωτηρίου
The Age of Innocence (1993)
Μια στήλη που αγαπάει εξίσου τα παλιά και αλλά και τα νέα διαμάντια της 7ης τέχνης, με έμφαση σε αυτά που διαθέτουν ειδικό βάρος και είναι καλά κρυμμένα. Αν αγαλλιάζετε στα σκονισμένα υπόγεια των video clubs, αν μιλάτε με ενθουσιασμό για Δόγμα ’95 και όλοι νομίζουν ότι ανήκετε σε αίρεση, αν η ζωή σας είναι πάνω-κάτω οι retro κινηματογράφοι της οδού Πατησίων… Τότε είστε στο σωστό μέρος. Οι υπόλοιποι έχετε προειδοποιηθεί!
THE SEED OF THE SACRED FIG (2024)
Σκηνοθεσία: Mohammad Rasoulof
Πρωταγωνιστούν: Soheila Golestani, Missagh Zareh, Mahsa Rostami
Στην καρδιά της Τεχεράνης, εκεί όπου η σιωπή συχνά φωνάζει δυνατότερα από τις λέξεις, ο Mohammad Rasoulof υφαίνει μια ιστορία που πάλλεται ανάμεσα στον φόβο και στην ελπίδα. Το The Seed of the Sacred Fig δεν είναι απλώς μια ταινία. Είναι μια κραυγή πνιγμένη, ένας ψίθυρος που μετατρέπεται σε ουρλιαχτό, μια μαρτυρία για το τί σημαίνει να ζεις — ή να επιβιώνεις — υπό το βάρος ενός καθεστώτος που απαιτεί απόλυτη υπακοή.
Ο Ιμάν, δικαστικός ανακριτής και κεντρικός ήρωας, βυθίζεται σταδιακά σε μια άβυσσο δυσπιστίας. Όσο οι δρόμοι γεμίζουν φλόγες και συνθήματα, εκείνος μαραίνεται μέσα στο ίδιο του το σπίτι, όπου οι κόρες και η σύζυγός του γίνονται καθρέφτες μιας ελευθερίας που δεν μπορεί να ελέγξει. Η οικογενειακή εστία, κάποτε καταφύγιο, μετατρέπεται σε τόπο παρακολούθησης, καχυποψίας και σιωπηλού τρόμου.
Η ερμηνεία του Missagh Zareh είναι υπόγεια αλλά καθηλωτική. Χτίζει τον Ιμάν με βλέμματα, παύσεις και ένα διαρκές σφίξιμο στο πρόσωπο που προδίδει την εσωτερική του κατάρρευση. Η κάμερα του Rasoulof δεν κάνει θόρυβο — παρατηρεί, αναπνέει, και καταγράφει με διαύγεια σχεδόν ντοκιμαντερίστικη. Οι σκηνές των διαδηλώσεων, αυθεντικές και δίχως φίλτρα, λειτουργούν σαν ρωγμές στην αφήγηση: από εκεί εισέρχεται η πραγματικότητα, απρόσκλητη και αδυσώπητη.
Η ταινία κέρδισε το Ειδικό Βραβείο της Επιτροπής στις Κάννες, μα το πραγματικό της κατόρθωμα είναι άλλο: ξεγυμνώνει την ψυχολογία του φόβου όχι με κραυγές, αλλά με ψιθύρους. Είναι μια πράξη αντίστασης, όχι με σημαίες, αλλά με βλέμματα. Και είναι μια υπενθύμιση πως, ακόμα και στον πιο σφιχτό κλοιό, ο σπόρος της ελευθερίας — η ιερή συκιά — μπορεί να βλαστήσει.
Πρόκειται για μια ισχυρή και επίκαιρη ταινία που φωτίζει τις συνέπειες της καταπίεσης και την ανάγκη για αντίσταση, καθιστώντας την απαραίτητη θέαση για όσους ενδιαφέρονται για τον σύγχρονο ιρανικό κινηματογράφο και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Η δημιουργία της ταινίας πραγματοποιήθηκε υπό δύσκολες συνθήκες, με τον Rasoulof να εργάζεται κρυφά και τελικά να εγκαταλείπει το Ιράν για να αποφύγει την καταδίκη του σε φυλάκιση.
THE AGE OF INNOCENCE (1993)
Σκηνοθεσία: Μάρτιν Σκορσέζε, βασισμένη στο ομώνυμο μυθιστόρημα της Ένιθ Γουόρτον
Πρωταγωνιστούν: Daniel Day-Lewis, Michelle Pfeiffer, Winona Ryder
Ο Μάρτιν Σκορσέζε, ένας σκηνοθέτης γνωστός για τα βίαια και έντονα πορτρέτα του αμερικανικού περιθωρίου, παραδίδει με Τα Χρόνια της Αθωότητας κάτι φαινομενικά εντελώς διαφορετικό: ένα ήσυχο, μεγαλοπρεπές δράμα εποχής για την αριστοκρατία της Νέας Υόρκης του 19ου αιώνα. Κι όμως, κάτω από την επιφάνεια της κοσμικής ευπρέπειας, βράζει η ίδια ένταση — απλώς αυτή τη φορά, το όπλο είναι το βλέμμα και το πεδίο μάχης η σιωπή.
Η ιστορία περιστρέφεται γύρω από τον Νιούλαντ Άρτσερ (Daniel Day-Lewis), έναν νεαρό και φιλόδοξο δικηγόρο, ο οποίος αρραβωνιάζεται την «κατάλληλη» Μέι Γουέλαντ (Winona Ryder), ενώ βασανίζεται από τον κρυφό έρωτά του για την ανεξάρτητη και «ακατάλληλη» Κόμισσα Έλεν Όλενσκα (Michelle Pfeiffer). Ο Σκορσέζε δε χτίζει το δράμα του με συγκρούσεις, αλλά με ανεπαίσθητα βλέμματα, με παύσεις, με όσα δεν λέγονται. Το βάρος δεν πέφτει στη δράση, αλλά στην αναμονή και στην απώλεια.
Η σκηνοθεσία είναι απαράμιλλη. Η κάμερα κινείται σαν να χορεύει ανάμεσα στους πρωταγωνιστές, παρατηρώντας με ευαισθησία την ακατάλυτη επιτήδευση ενός κόσμου που φοβάται το πάθος. Η φωτογραφία του Michael Ballhaus και η αφήγηση της Joanne Woodward προσδίδουν μια σχεδόν μυθιστορηματική αίσθηση στο έργο — σαν να ξεφυλλίζεις ένα παλιό άλμπουμ γεμάτο μυστικά.
Ο Daniel Day-Lewis ενσαρκώνει τον Νιούλαντ Άρτσερ με μια αξιοθαύμαστη εσωτερικότητα. Δεν φωνάζει ποτέ. Δεν χειρονομεί. Κι όμως, το πρόσωπό του είναι ένας χάρτης αναστολών και ματαιώσεων. Κάθε βλέμμα του προς την Κόμισσα Όλενσκα είναι γεμάτο αδημονία και φόβο. Όχι φόβο της αγάπης — αλλά του κόσμου που δεν θα την ανεχθεί. Ο Day-Lewis δεν παίζει έναν χαρακτήρα· τον ενσαρκώνει με τέτοια λεπτότητα, που σε κάθε σιωπή του μπορείς να ακούσεις τις λέξεις που δεν ειπώθηκαν ποτέ.
Η Michelle Pfeiffer, στην κορυφαία ίσως στιγμή της καριέρας της, υποδύεται την Έλεν Όλενσκα ως μια γυναίκα που δεν ζητά τίποτα, αλλά η ίδια η παρουσία της αποκαλύπτει όσα λείπουν. Είναι γήινη, ανθρώπινη, αλλά κουβαλά ένα βάθος που κανείς γύρω της δεν αντέχει να αντιμετωπίσει. Το βλέμμα της δεν διεκδικεί· αποσύρεται, με την ήρεμη πεποίθηση μιας αγάπης που δεν μπορεί να έχει θέση σε έναν τόσο ρυθμισμένο κόσμο.
Και μέσα σε όλα αυτά, η Winona Ryder ως Μέι Γουέλαντ είναι η πιο αινιγματική φιγούρα. Πίσω από το πρόσωπο της αθωότητας, πίσω από τα λευκά φορέματα και τα ευγενικά χαμόγελα, υπάρχει μια σχεδόν κρυφή, ψυχρή ευφυΐα. Η Μέι δεν είναι αφελής· είναι φύλακας της τάξης, του κόσμου όπως είναι. Κι εκεί κρύβεται η δύναμή της.
Τα Χρόνια της Αθωότητας είναι ένα έργο για την τιμή, την κοινωνική υποκρισία και την αγάπη που δεν εκπληρώνεται ποτέ. Μια ταινία για όσα θυσιάζονται στο όνομα της ευπρέπειας, για την καρδιά του κόσμου που καταρρέει χωρίς θόρυβο. Ίσως η πιο τρυφερή και σπαρακτική ταινία του Σκορσέζε — και σίγουρα μια από τις πιο ώριμες.
