Δεν είναι ένα ανάλαφρο
Κριτική του Αναστάση Πινακουλάκη
queer έργο με ρομαντικό ύφος
Η Έμιλυ Λουίζου συστήνει στο ελληνικό κοινό το βραβευμένο έργο Bacon που αφορά την εφηβεία, την βία, την queer κοινότητα και το τραύμα.
Το έργο της Sophie Swithinbank κέρδισε βραβείο Tony Craze 2018, ενώ η ίδια πήρε και βραβείο Peggy Ramsay. Το Bacon ανέβηκε στο Θέατρο Finborough το 2022, αποσπώντας διθυραμβικές κριτικές, κερδίζοντας τέσσερα βραβεία Off West End. Το έργο Bacon έχει παρουσιαστεί σε όλο το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Μελβούρνη, τη Νέα Υόρκη, το Λος Άντζελες και τη Σεούλ.
Από 17 Απρίλιου το έργο ανεβαίνει για πρώτη φορά στα ελληνικά από την σχολαστική σκηνοθέτρια Έμιλυ Λουίζου και δύο ταλαντούχους (σταρ) ηθοποιούς της εποχής μας, τον Γιώργο Μπένο και τον Αλέξανδρο Πιεχοβάκ. Μπορείτε να δείτε την παράσταση από Πέμπτη έως Κυριακή στο Μικρό Άνεσις.
Λίγα λόγια για το έργο
Υπόθεση: Το Bacon αφηγείται την ιστορία δύο εφήβων αγοριών από διαφορετικά κοινωνικά περιβάλλοντα, που συναντιούνται σε έναν κόσμο σχολικής βίας, καταπίεσης και ανομολόγητης επιθυμίας. Μια σχέση που ξεκινά ως φιλία εξελίσσεται σε εξάρτηση, έλξη και σύγκρουση, αφήνοντας ένα τραύμα που τους ακολουθεί στην ενήλικη ζωή.
Χρόνια αργότερα, οι δύο άντρες έρχονται ξανά αντιμέτωποι. Το παρελθόν επιστρέφει βίαια. Οι πράξεις που δεν συγχωρέθηκαν και οι λέξεις που δεν ειπώθηκαν ζητούν δικαίωση. Το BACON αποτυπώνει με σκληρή ειλικρίνεια πώς η ανδρική αδυναμία, όταν πνίγεται, μεταμορφώνεται σε καταστροφική βία.
Η δραματουργία
Καταρχάς, πρέπει να καταστήσουμε σαφές ότι το έργο δεν είναι ένα ανάλαφρο queer έργο με ρομαντικό ύφος, τύπου Smiley. Να δώσετε έμφαση στον υπότιτλο της παράστασης «Ένα ωμό, ηλεκτρισμένο θρίλερ για τη βία, την επιθυμία και τα τραύματα που δεν κλείνουν ποτέ». Το ύφος του έργου, με το ξεδίπλωμα των χαρακτήρων και την επαναφορά του τραύματος, είναι περισσότερο ένα ψυχολογικό θρίλερ που μπορεί να κάνει trigger σε θεατές με παρόμοια βιώματα, παρά ένα ρομαντικό έργο.
Στο επίκεντρο της υπόθεσης είναι δύο έφηβοι, ο Μάρκος και ο Άρης, μαθητές της Β’ Λυκείου. Η μεταξύ τους φιλία, θα εξελιχθεί σύντομα σε μια τοξική σχέση με έναν λανθάνοντα ομοερωτισμό. Ίσως υπάρχει μια ερωτική έλξη ανάμεσα στους ήρωες, αλλά οι χαρακτήρες, ιδίως ο Άρης, το βιώνει με εσωτερικευμένη ομοφοβία, ενώ κάθε τους επαφή μοιάζει «ηλεκτρισμένη».
Το έργο ακολουθεί μια μη γραμμική πλοκή, με εναλλαγή σκηνών ανάμεσα στο τότε (16 ετών, Λύκειο) και στο τώρα (20 ετών, ενήλικη ζωή). Έχουν μεσολαβήσει πράξεις που απομάκρυναν τους ίδιους ήρωες για πάντα -βία, μικροκλοπές, αποβολές, φυλάκιση- και ταυτόχρονα τους δένουν με αόρατα δεσμά. Στην τελευταία μονολογική σκηνή του Μάρκου (Μπένος), ο ήρωας λέει πως «οι άνθρωποι φτιάχνουμε τις δικές μας φυλακές» και αυτό ο καθένας μπορεί να το διαβάσει στην προσωπική του ζωή. Ο κεντρικός ήρωας ενώ δεχόταν βία και υποτίμηση, από τον φίλο του, παρέμεινε προστατευτικός και ερωτικά διακείμενος, ενώ ξύνει την πληγή του για να νιώθει ξανά τον πόνο. Θα λέγαμε πως ο Μάρκος έπασχε από μια παραλλαγή του Συνδρόμου Στοκχόλμης, δεμένος με τον κακοποιητή φίλο του, Άρη.
Η πραγματική πληγή από το μαχαίρι, δρα και συμβολικά ως την ψυχική πληγή, η οποία δεν επουλώνεται και λειτουργεί ως ένα τραύμα- τροχοπέδη στην μετέπειτα ενήλικη ζωή του. Τα τραύματα της εφηβικής μας ηλικίας, πόσο μάλλον οι πρώτοι έρωτες και τα απωθημένα. Πότε όμως προχωράμε πραγματικά; Μπορούν οι άνθρωποι που μας έχουν πληγώσει να μεταμελήσουν και να κάνουν το σωστό;
Η κριτική μου
Στην παράσταση Bacon όλα «έδεσαν» αρμονικά, δημιουργώντας μια παράσταση μετρημένη στη λεπτομέρεια. Καταρχάς, η μετάφραση της Τζούλιας Διαμαντοπούλου αποδίδει το πρωτότυπο με μια ζωντανή, θεατρική και αιχμηρή γλώσσα. Ίσως δε χρειαζόταν να προσαρμόσει τα ονόματα των ηρώων στα ελληνικά, καθώς τα πρωτότυπα (Mark/Darren) αντανακλούν το αφηγηματικό περιβάλλον του έργου και την φαντασία του συγγραφέα.
Η Έμιλυ Λουίζου αξίζει τα εύσημα τόσο για την επιλογή του έργου, όσο και για την σύγχρονη και φρέσκια σκηνοθεσία, αναδεικνύοντας το βραβευμένο έργο που συστήνει στην Ελλάδα. Φτάνοντας στο θέατρο, αντικρύζουμε αμέσως τους δύο ηθοποιούς, σε μια παιδική χαρά (σκηνικά Νίκη Ψυχογιού) με neon χρώματα και ηλεκτρισμένα βλέμματα που αναδεικνύουν τις σχέσεις των χαρακτήρων.
Κάθε σκηνικό αντικείμενο από την κούνια και το ψυγείο, ως το τετράδιο και τις κοτομπουκιές, εξυπηρετούν τη δραματουργία. Η πρωτότυπη μουσική και ο σχεδιασμός ήχος της Ειρήνης Σκυλακάκη δίνουν ένα δεύτερο κείμενο στη σκηνική δραματουργία, και δίνουν το τέμπο στην ερμηνεία των ηθοποιών, ακολουθώντας τις διακυμάνσεις του έργου. Το τραγούδι της παράστασης ερμηνεύει ο Παύλος Παυλίδης.
Οι ερμηνείες
Το βασικό χαρτί της παράστασης Bacon είναι αναμφίβολα οι δύο χαρισματικοί πρωταγωνιστές του, ο Γιώργος Μπένος (Maestro) και ο Αλέξανδρος Πιεχόβιακ (Σέρρες, Να μ’ αγαπάς). Η χημεία των δύο ηθοποιών είναι αξιοζήλευτη -ίσως και αξιοβράβευτη- ενώ έχουν κάνει λεπτομερειακή δουλειά ο καθένας ξεχωριστά στην προσέγγιση του χαρακτήρα.
Ο Γιώργος Μπένος αποδεικνύει σε κάθε του δουλειά πόσο ταλαντούχος είναι, στην τηλεόραση (Maestro), στο θέατρο (Φάλαινα, Blue Train, Ανεμοδαρμένα Ύψη) και πιο πρόσφατα στον κινηματογράφο (Η τελευταία κλήση). Έχοντας παρακολουθήσει την καριέρα του ηθοποιού από το ξεκίνημά του, μπορώ να πω με σιγουριά πόσο ανοιχτός είναι όταν δουλεύει έναν ρόλο, αναδεικνύοντας το βάθος κάθε ήρωα με διαφορετική ερμηνευτική ποιότητα. Ως Μάρκος στο Bacon δίνει μια από τις καλύτερες ερμηνείες του, δείχνοντας τον εύθραυστο ψυχισμό, τη μοναχικότητα, την αγνή αγάπη ανάμεσα σε αυτόν και τον φίλο του αλλά και τη (μη) διαχείριση του τραύματος. Στην αρχή και στο τέλος του έργου, απευθύνεται στο κοινό σαν να παρουσιάζει το μονόδραμά του ως μονόλογο. Ιδιαίτερα δυνατός στην κορύφωσή του όταν δέχεται βία από τον Άρη, ή όταν εξομολογείται τις ανοιχτές πληγές του. Η ερμηνευτική του δουλειά φαίνεται από τις λεπτές εναλλαγές στο πρόσωπό του ανάλογα με τις συναισθηματικές διακυμάνσεις του ήρωα.
Δίπλα του, ο Αλέξανδρος Πιεχόβιακ υπερβαίνει εαυτόν, δίνοντας μια συγκλονιστική ερμηνεία στον ρόλο του Άρη, του προβληματικού νέου, με εσωτερικευμένη ομοφοβία, ενδοοικογενειακή βία, κακοποιητική και εναντιωματική συμπεριφορά. Ερμηνεύει ουσιαστικά έναν αρνητικό ήρωα, που καταστρέφει αυτό που αγαπά, γιατί έτσι έχει μεγαλώσει. Έχει τόσο μεγάλη ανάγκη την αγάπη, αλλά δεν μπορεί να την δεχτεί, γιατί δεν την έχει δεχτεί από τον πατέρα του.
Στην ερμηνεία των ρόλων τους, παίζει πολύ μεγάλο ρόλο και η μη λεκτική γλώσσα των ηθοποιών, τα βλέμματά τους, το άγγιγμα και η κίνηση της Ιόλης Φιλιππακοπούλου πουενισχύει την σωματικότητα των ψυχικών μεταπτώσεων των ηρώων.
Έχοντας δει την παράσταση, μπορούμε να υποστηρίξουμε πως τόσο ο Γιώργος Μπένος όσο και ο Αλέξανδρος Πιεχόβιακ αξίζουν να είναι υποψήφιοι για το βραβείο Δημήτρης Χορν το 2027, ενώ η sold out επιτυχία της παράστασης επιβάλει να υπάρξει και δεύτερη σεζόν παράσταση. Είναι μια παράσταση που θα μείνει με bold γραμματοσειρά στην παραστασιογραφία τους και δικαίως.
Προσωπικά, παρακολούθησα την παράσταση Bacon της Έμιλυς Λουίζου ήδη 2 φορές και η κάθε φορά μου αποκάλυψε άλλα πράγματα. Μάλιστα, την πρώτη φορά καθόμουν στην τελευταία σειρά, ενώ χθες την είδα ξανά από τη δεύτερη σειρά με άλλο βλέμμα. Συνεπώς, σας προτείνω ανεπιφύλακτα να γνωρίσετε το Bacon και κυρίως να στηρίξετε το δίδυμο Μπένος-Πιεχόβιακ μέσα από τη συγκεκριμένη δουλειά.
Ταυτότητα παράστασης
- Πρωταγωνιστούν: Γιώργος Μπένος, Αλέξανδρος Πιεχόβιακ
- Συγγραφέας: Sophie Swithinbank
- Σκηνοθεσία: Έμιλυ Λουίζου
- Μετάφραση: Τζούλια Διαμαντοπούλου
- Κίνηση/Χορογραφία: Ιόλη Φιλιππακοπούλου
- Μουσική/Σχεδιασμός Ήχου: Ειρήνη Σκυλακάκη
- Σκηνικά/Κοστούμια: Νίκη Ψυχογιού
- Φωτισμοί: Χριστίνα Θανάσουλα
- Ηχοληψία: Θέμης Παντελόπουλος
- Βοηθός Σκηνοθέτη: Βίβιαν Τσιταμπάνη
- Βοηθός Σκηνογράφου/Ενδυματολόγου: Ελπίδα Δαλιάνη
- Φωτογραφίες: Γιάννης Αντώνογλου
- Trailer: Μαρίζα Καψαμπέλη
- Γραφιστική Επιμέλεια: Μάριος Γαμπιεράκης (Μαύρα Γίδια)
- Διεύθυνση Παραγωγής: Ιωάννης Παντελίδης
- Προβολή/Επικοινωνία: Αγλαΐα Παγώνα
- Το τραγούδι της παράστασης ερμηνεύει ο Παύλος Παυλίδης, σε στίχους/μουσική της Ειρήνης Σκυλακάκη
- Παραγωγή: Happy Productions
